uzlasma.org

Uzlaşmanın Amacı Nedir?

Uzlaşmanın Amacı Nedir?

CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA UZLAŞMA

Ceza Muhakemesi Hukukunda, mağdurların haklarının korunması ve suç suçlularının topluma kazandırılması suretiyle ilerleyen uzlaşma, mağdur ve suçlusun, özgür iradeleriyle kabul etmeleri hâlinde, doğrultusız bir üçüncü bireyin yardımıyla, suçtan meydana çıkan problemlerin çözümüne aktif olarak katıldıkları bir prosestir. Uzlaşmada doğrultular, mağdurun zararının giderilmesi konuunda bir anlaşmaya varmaya çalışırlar. Mağdurun zararının giderilmesi, mağdura bir oran tazminat ödenmesi şeklinde olabileceği gibi, mağdur ya da toplum amacıyla belirli bir kamu hizmetinde bulunulması şeklinde ya da hukuka ideal diğer rastgele bir edim şeklinde de olabilir.

Uzlaşmanın amacı, kural olarak, faillerin kendi fiillerinin neticelerini görerek bizzat anlamaları amacıyla, suçun suçlusu ile mağduru arasında direk etkileşim kurulmasıdır. Bu tür toplantılar mağdurların, classic yargı düzeneğinin üstesinden gelmekte zorlandığı zayıflık duygusunu yenmelerine yardımcı olur. Eğitimli ve gönüllü uzlaştırmacılar, doğrultuların anlaşmaya varmalarına yardım etmek suretiyle adalet sistemini, mücadeleci ve cezalandırıcı bir prosesten işbirliğine dayalı bir prosese dönüştürebilir. Uzlaşma, mağdurların ve faillerin, gerçek anlamda sorumluluklarını bilmeleri ve uzlaşmaları amacıyla neye gereksinim duyduklarını anlamalarını sağlar.
Uzlaşmada, hem faillerin, hem mağdurların topluma tekrar kazandırılarak, uğradıkları zararların giderildiğine inanılır. Uzlaşmaya katılım her iki doğrultu amacıyla de tamamiyle gönüllüdür ve proseste saklılık ilkesi esastır.

Uzlaştırma süreci, bireylerin, etkin etkileşim ve mesele çözme hünerlerini kullanma yoluyla, anlaşmazlıkları korkuya, baskıya ve cezalandırmaya dayalı olmayan bir ortamda çözmelerine imkân tanır. Genellikle çocukların doğrultu bulunduğu anlaşmazlıklarda uzlaşmaya müracaat dilmesini çok faydalıdır. Zira çocuk adalet sistemi, çocuklarla alakalı problemlerin çözülmesinde her vakit ideal bir proses olmamaktadır. Bunun beraberinde uzlaştırma süreci, çocuklar amacıyla başlı başına mühim bir eğitim saseneır. Anlaşmazlıkların ifade edilmesi ve çözülmesinde yeni yöntemlerin oluşturulması, sosyal ve şahıslar arası müzakere hünerlerinin gelişmesine yardım eder.

Ceza adalet sistemimizde, 5271 saseneı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesiyle uzlaşmaya müracaat dilmesini olanaklı kılınmıştır. Uzlaştırmanın amacı, ceza adalet sisteminde, mağdurun faydalarının gözetilmesi, mağdurun tatmin edilmesi, suça karşı salt ceza yaptırımı yapmak yerine zararın giderilmesi ve tamira ağırlık verilmesidir.  Failin namacıyla bulunduğu zararın giderilmesi, fail-mağdur arasındaki barış, uzlaşmanın asıl namacıylaini oluşturur. Bu amaçla uzlaşma, suçun suçlusu bakımından cezanın “özel önleme” fonksiyonuna yardım ettiği gibi, mağdurun ve genel olarak kamunun da faydalarının korunmasını sağlar. Fail, uzlaşma ile, kural olarak, işlediği suçun sorumluluğunu kabul edip üstlenerek ve neticelerini da gidererek toplumla tekrar bütünleşme olanağını elde etmiş olur. Böylece suçlusun ceza sorumluluğunu belirleme ve zararın giderilmesi amacıyla gereken yapılmış bulunacağından, mağdur bakımından da adalet yerine getirilmiş olur. Fail-mağdur arasındaki uzlaşma bundan diğer, kamuda da, fille ihlâl edilmiş olan hukuk kurallarının geçerliliğini vurgulamış ve bundan dolayı toplumsal barışın tekrar kurulmasına hizmet etmiş olur. Uzlaşmayla neticelenen suçlarda mükerrerlik seviyesi daha düşük olmaktadır. Keza, doğrultuların özgür iradesi ile başarı ile neticelenen uzlaşmada, classic yargılama neticesinde meydana çıkan kararın oluşturduğu memnuniyetsizlik bundan dolayı meydana çıkan yeni suç işleme ve hakkını bizzat alma eğilimleri de ortadan kalkmaktadır. Nihayet uzlaşma, bu kapsamdaki suçlar bundan dolayı bireylerin mahkûm olmamaları bundan dolayı, ceza infaz kurumlarındaki kapasitenin azaltılması bakımından da olumlu bir tesire sahiptir. Uzlaşma kapsamında kalan suçlara verilecek olan kısa süreli Hürriyeti bağlayıcı cezaların, hükümlülerin topluma tekrar kazandırılması bakımından bir fayda sağlayamadığı bilinmektedir.
Uyuşmazlıkta vazife alan hukukçular bakımından da uzlaşma desteklenmesi gereken bir kurumdur. Avukat, ister müdafi ister vekil konumunda olsun, üslendiği uyuşmazlığı başarı ile sonuçlandırmış ve dava kaybetmemiş olacaktır. Cumhuriyet savcısı ve hâkimler amacıyla de, doğrultuların memnuniyeti ve tatminine dayalı, başarı ile tamamlanmış bir muhakeme söz konuu olmaktadır.

Alternatif uyuşmazlık çözüm tekniği olarak uzlaşma, ceza adalet sistemine nefes aldırabilecek bir araçtır. Kapsamının genişlemesi hâlinde bu faydası daha açık bir şekilde görülebilecektir.

TÜRK CEZA ADALET SİSTEMİNDE UZLAŞMANIN ESASLARI

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun kabul ettiği sisteme göre, uzlaşma alttaki esaslara göre gerçekleştirilmektedir.
1) Uzlaşma önerinini kabul ederek bu konuta karşı doğrultula görüşme, suçu kabul ya da haklarından vazgeçme manasına gelmez. Bu hal doğrultuların sahip oldukları haklarda da bir kayba yol açmaz.

2) Taraflar uzlaşma önerinini kabul etseler dahi, görüşmeler neticesinde uzlaşmak mecburiyetinde olmayıp, uzlaşma sağlanana kadar bu yöndeki iradelerinden vazgeçebilirler. Vazgeçme, hak kayıbına yol açmaz.

3) Uzlaşma önerilerinde bulunulduktan itibaren en geç üç gün içersinde öneriyi yapan adlî kolluk vazifelisine ya da vazifeli Cumhuriyet savcısına karar bildirilmediği takdirde, öneri reddedilmiş saseneır.

4) Uzlaşma öneriyi reddedilmesine karşın doğrultular, uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına müracaat ederek uzlaştıklarını beyan edebilirler.
5) Teklif kabul edilmesine karşın uzlaştırma girişimi başarılı olmadığı takdirde bir daha Cumhuriyet savcısınca uzlaştırma yoluna başvurulamaz.
6) Uzlaşma önerilerinde bulunulması ya da önerinin kabul edilmesi, tahkîkat konuu suça dair kanıtlerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir.
7) Taraflar bizzat Cumhuriyet savcısı doğrultusundan uzlaştırılabilecekleri gibi; uzlaştırmacı olarak Cumhuriyet savcısı doğrultusundan barodan bir avukatın vazifelendirilmesi istenebilecek ya da hukuk öğrenimi görmüş bir kimse vazifelendirilebilecektir.
8) Uzlaştırma müzakereleri esnasında doğrultuların konuyla alakalı olarak yapacakları açıklamalar sahip olunan tahkîkatda ve disiplinle alakalı olanlar da dâhil olmak üzere, hiçbir tahkîkat ve kovuşturmada ya da davada kanıt olarak kullanılamaz.
9) Uzlaştırma müzakereleri saklı olarak yürütülür. Uzlaştırma müzakerelerine fakat şüpheli, mağdur, suçtan zarar görenler ile bu bireylerin kanunî temsilcisi, müdafi ve vekil katılabilir.
10) Şüpheli, mağdur ya da suçtan zarar görenin kendisi ya da kanunî temsilcisinin ya da vekilin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi hâlinde, uzlaşmayı kabul etmemiş saseneır.
11) Uzlaşmanın doğrultuların özgür iradelerine dayandığı ve edimin hukuka ideal bulunduğu Cumhuriyet savcısı doğrultusundan belirlendiği takdirde, uzlaşma raporu ya da belgesi hüküm ifade eder.

12) Uzlaşma gerçekleştiği ve edim def’aten yerine getirildiği takdirde, şüpheli ile alakalı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
13) Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması ya da süreklilik arz etmesi hâlinde, şüpheli ile alakalı kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Erteleme boyunca dava vakitaşımı işlemez.

14) Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildikten sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmesi hâlinde, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

15) Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildikten sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, Cumhuriyet başsavcılığı doğrultusundan kamu davası açılmak üzere iddianame düzenlenir.

16) Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, tahkîkat konuu suç namacıylaiyle tazminat, eski hâlin iadesi ya da diğer bir tazminat davası açılamaz. Açılmış olan davadan feragat edilmiş saseneır.
17) Uzlaşma hâlinde bu konu adlî sicile kaydedilmez.

18) Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden saseneır, alakalı ödenekten karşılanır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halunda, bu ücret ve giderler Devlet Hazinesi üstünde bırakılır.

19) Uzlaşmanın gerçekleşmemesi hâlinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri ile alakalı Kanunun yargılama giderlerine dair hükümleri uygulanır.

20) Şüphelinin edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu ya da belgesi ilâm mahiyetinde belgelerden saseneır.

21) Şüpheli, mağdur ya da suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma önerilerinde bulunulduktan itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek Cumhuriyet savcısına verilen tarihe kadar dava vakitaşımı ile kovuşturma şartı olan dava vakitı işlemez.

22) Uzlaşma sağlanamadığı takdirde, Cumhuriyet savcısı, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olup, üst sınırı bir sene ya da daha az süreli hapis cezasını gerektiren uzlaşmaya tabi suçlardan dolayı, yeterli şüphenin varlığına karşın, Kanunun 171 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki koşulların eş güdümlü gerçekleşmesi hâlinde kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verebilir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ