uzlasma.org

Uzlaştırma işlem prosedürü nasıl yapılır?

Uzlaştırma işlem prosedürü nasıl yapılır?

Uzlaştırma Nedir?

Ceza hukukunda uzlaştırma, ceza yargılaması esnasında belirli suçlar bakımından şüpheli ya da sanık ile mağdur ya da suçtan zarar görenlerin görevlendirilen bağımsız bir uzlaştırmacı vasıtasıyla anlaştırılmaları sürecidir.

Uzlaştırma, uzun süren birtakım yargısal faaliyetlere lüzum kalmadan fail ve mağdurun anlaşmalarına imkân sağlar. Bazı hallerde failin bir cezaya mahkum edilmesi yerine, failin mağdurun zararını tazmin etmesi ya da mağdurdan özür dilemesi gibi edimleri yerine getirmesi her iki doğrultu yönünden avantajlı olabilmektedir. Böylece fail bir cezaya mahkum olmanın olumsuz etkilerinden kurtulmuş olacak; mağdurun suçla eş güdümlü meydana gelen parasal ve manevi zararları da süratli ve etkili biçimde giderilmiş olacaktır.

Uzlaştırmaya Tabi Suçlar Nelerdir?

Kural olarak soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suçlar, uzlaştırma kapsamındadır. Ancak şikayete bağlı olmayan bazı suçlar da uzlaştırma kapsamına alınmıştır.

Uzlaştırma kapsamında olan suçlar şu şekildedir:

Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.
Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;
Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),
Taksirle yaralama (madde 89),
Tehdit (madde 106, birinci fıkra),
Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),
İş ve çalışma Hürriyetinin ihlali (madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi),
Hırsızlık (madde 141),
Güveni kötüye kullanma (madde 155),
Dolandırıcılık (madde 157),
Suç eşyasının satın alınması ya da kabul edilmesi (madde 165),
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),
Ticari sır, bankacılık sırrı ya da müşteri sırrı derecesindeki bilgi ya da belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239), suçlarıdır.

Uzlaştırma Şartları Nelerdir?

Gerçek şahıs ya da özel hukuk tüzel şahıslerine(şirket, dernek, vakıf gibi) karşı işlenen suçlar bakımından uzlaştırma yoluna gidilebilir. Devlet ve kamu kurum ve kuruluşlarına karşı işlenen suçlar uzlaşma kapsamına dahil değildir.
Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olmayan suçlar bakımından kanunda açıkça hüküm olması durumunda uzlaştırma hükümleri yapılır (CMK m.253/2).
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3).
Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir diğer suçla eş güdümlü aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3).
Birden çok bireyin mağduriyetine ya da zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan kaynaklı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi amacıyla, mağdur ya da suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi lazım olur (CMK m.253/7).
Aralarında iştirak teması olsun ya da olmasın aniden çok şahıs doğrultusundan işlenen suçlarda, fakat uzlaşan şahıs uzlaşmadan yararlanır (CMK m. 255).
Suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç senesi geçmeyen hapis ya da adli para cezasını lüzumtiren suçlar bakımından uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m. 253/1-c)

Uzlaştırma Nasıl Yapılır?

Soruşturma hususu suçun uzlaşmaya tâbi olması ve kamu davası açılması amacıyla yeterli şüphenin bulunması hâlinde, dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Ofis doğrultusundan görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdur ya da suçtan zarar görene uzlaşma önerilerinde bulunur. Şüphelinin, mağdurun ya da suçtan zarar görenin reşit olmaması durumunda, uzlaşma öneriyi kanunî temsilcilerine yapılır. Uzlaştırmacı, uzlaşma öneriyini açıklamalı tebligat ya da istinabe yolu ile da yapabilir. Şüpheli, mağdur ya da suçtan zarar gören, kendine uzlaşma önerilerinde bulunulduktan itibaren üç gün içersinde kararını bildirmediği takdirde, öneriyi reddetmiş sasenesir (CMK m.253/4).

Uzlaştırmacı, dosya içersindeki belgelerin birer örneği kendine verildikten itibaren en geç otuz gün içersinde uzlaştırma işlemlerini sonuçlandırır. Uzlaştırma bürosu bu zamanı her defasında yirmi günü geçmemek üzere en çok iki kez daha uzatabilir (CMK m.253/12).

Uzlaştırma müzakerelerine(görüşmelerine) katılmayan doğrultu, uzlaşmayı kabul etmemiş sasenesir (CMK m.253/13).

Uzlaşma öneriyinin reddedilmesine rağmen, şüpheli ile mağdur ya da suçtan zarar gören uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına müracaat ederek uzlaştıklarını beyan edebilirler (CMK m.253/16).

Uzlaşma sağlanması durumunda;

Uzlaşma neticesinde şüphelinin edimini tek seferde yerine getirmesi durumunda, ile ilgili kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması ya da süreklilik arzetmesi durumunda, CMK’nın 171 inci maddesindeki koşullar aranmaksızın, şüpheli ile ilgili kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Erteleme boyunca zamanaşımı işlemez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra, uzlaşmanın lüzumlerinin yerine getirilmemesi durumunda, lüzumlu koşul aranmaksızın, kamu davası açılır. Uzlaşmanın sağlanması durumunda, tahkîkat hususu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sasenesir (CMK m.253/19).

Uzlaştırma müzakereleri esnasında oluşturulan açıklamalar, rastgele bir tahkîkat ve kovuşturmada ya da davada kanıt olarak kullanılamaz (CMK m.253/20).

Mahkeme Tarafından Uzlaştırma

Uzlaştırmaya tabi bir suç amacıyla uzlaştırma yolu denenmeden kamu davası açılamaz. Bu suretle de mahkeme adımına geçilemez. Fakat birtakım hallerde suçun uzlaştırma kapsamında bulunduğu kamu davası açıldıktan sonra mahkeme adımında meydana çıkabilir. Bu halde ne uygulanacağı CMK’nın 254. Maddesinde düzenlenmiştir.

Kamu davası açıldıktan sonra kovuşturma hususu suçun uzlaşma kapsamında bulunduğunun anlaşılması durumunda, kovuşturma dosyası, uzlaştırma işlemlerinin getirilmesi amacıyla uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m. 254/1).

Uzlaşma gerçekleştiği takdirde, mahkeme, uzlaşma neticesinde sanığın edimini tek seferde yerine getirmesi durumunda, davanın düşmesine karar verir. Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması ya da süreklilik arzetmesi durumunda; sanık ile ilgili, lüzumlu koşullar aranmaksızın, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir. Geri bırakma boyunca zamanaşımı işlemez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra, uzlaşmanın lüzumlerinin yerine getirilmemesi durumunda, mahkeme doğrultusundan, lüzumlu koşullar aranmaksızın, hüküm açıklanır (CMK m. 254/2).

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ